Agenda 21 คือแผนการปฏิบัติการระดับโลกที่พัฒนาขึ้นในที่ประชุมสุดยอดสิ่งแวดล้อมโลก (Earth Summit) ที่จัดขึ้นในกรุงรีโอเดจาเนโร ประเทศบราซิล ในปี 1992 โดยมีเป้าหมายเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อให้มนุษย์สามารถดำรงชีวิตบนโลกอย่างสมดุลกับสิ่งแวดล้อมในระยะยาว แผนนี้ครอบคลุมหลากหลายด้าน ทั้งสิ่งแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจ เพื่อให้แน่ใจว่าการพัฒนาของมนุษย์ในปัจจุบันจะไม่ส่งผลกระทบต่อความสามารถของอนุชนรุ่นหลังในการดำเนินชีวิตและใช้ทรัพยากรธรรมชาติได้อย่างเพียงพอ

Agenda 21 มุ่งเน้นการพัฒนาที่ครอบคลุมทั้ง 4 ด้านหลัก ได้แก่

1. การพัฒนาเศรษฐกิจ : การส่งเสริมการพัฒนาทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน โดยเน้นการลดความยากจนและการสร้างโอกาสในการทำงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

2. การพัฒนาสังคม : การส่งเสริมความเท่าเทียมทางสังคม และการปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้คน โดยเฉพาะในชุมชนที่มีฐานะยากจน

3. การอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติ : การดูแลและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน เพื่อให้มีทรัพยากรเพียงพอสำหรับคนรุ่นต่อไป

4. การเสริมสร้างศักยภาพการดำเนินงาน : การสร้างกรอบการทำงานระหว่างประเทศที่สนับสนุนการปฏิบัติการร่วมกัน ทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก

นโยบายสิ่งแวดล้อมระดับโลกที่เกี่ยวข้อง

     นอกเหนือจาก Agenda 21 องค์การสหประชาชาติยังได้มีการจัดตั้งนโยบายและข้อตกลงระหว่างประเทศเพิ่มเติมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งในการรักษาสิ่งแวดล้อม หนึ่งในนั้นคือ **ข้อตกลงปารีส (Paris Agreement)** ซึ่งลงนามในปี 2015 ซึ่งมีเป้าหมายในการจำกัดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกให้ต่ำกว่า 2 องศาเซลเซียสเมื่อเทียบกับระดับก่อนการปฏิวัติอุตสาหกรรม

     อีกหนึ่งข้อตกลงสำคัญคือ ข้อตกลงว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (Convention on Biological Diversity) ซึ่งมุ่งเน้นการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของโลกและส่งเสริมการใช้ทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน ทั้งนี้เพื่อให้สังคมสามารถใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน

     แม้ว่า Agenda 21 จะเป็นแนวทางที่ครอบคลุมและมีความตั้งใจดีในการรักษาสิ่งแวดล้อม แต่การดำเนินการในทางปฏิบัติก็เผชิญกับอุปสรรคหลายประการ หนึ่งในนั้นคือ การขาดแคลนงบประมาณ และการสนับสนุนจากรัฐบาลในบางประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่กำลังพัฒนา นอกจากนี้ ความขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญ

    อีกทั้งยังมีประเด็นของ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่ทำให้การดำเนินนโยบายสิ่งแวดล้อมยิ่งท้าทายมากขึ้น ประเทศต่าง ๆ จำเป็นต้องทำงานร่วมกันมากขึ้นในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเปลี่ยนแปลงวิถีการผลิตและการบริโภคให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

การดำเนินงานในระดับท้องถิ่น

     Agenda 21 ยังได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการดำเนินงานในระดับท้องถิ่น ซึ่งเรียกว่า Local Agenda 21ทเพื่อให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการพัฒนาที่ยั่งยืน แนวคิดนี้มุ่งเน้นการสร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชนในพื้นที่ ในการวางแผนและดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมีส่วนร่วม ซึ่งจะทำให้การดำเนินงานเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ความต้องการของชุมชนในแต่ละพื้นที่